Zamknij

PL - PL


Please select a country and, if applicable, a language.

Powrót do strony z przeglądem
Kraj:Polska
Język:polski

Ścisłe przestrzeganie zaleceń i zadowolenie z leczenia fosfolipidami niezbędnymi u pacjentów z niealkoholową stłuszczeniową chorobą wątroby


EFSM: 2022;2:220139DOI: 10.52778/efsm.22.0139Opublikowano: 22.08.2022
Leonid Lazebnik, MD, PhD, Dr. Med. Sci., Chavdar Pavlov, MD, PhD, Dr. Med. Sci., Kirill M Starostin, MD i Branko Popovic, MD

Przeprowadzono liczne randomizowane badania z grupą kontrolną, które wykazały, że przyjmowanie fosfolipidów niezbędnych (ang. essential phospholipids, EPL) może prowadzić do zmniejszenia stłuszczenia wątroby i poprawy parametrów czynności wątroby. W oparciu o te badania wytyczne w kilku krajach zalecają stosowanie EPL w leczeniu niealkoholowej stłuszczeniowej choroby wątroby (ang. non-alcoholic fatty liver disease, NAFLD). Aktualnie w retrospektywnej analizie trzech badań obserwacyjnych badano, w jakim stopniu przestrzeganie zaleceń przez pacjentów i zadowolenie pacjentów z leczenia EPL koreluje z wynikami badań laboratoryjnych i ultrasonograficznych oraz parametrami w warunkach rzeczywistych.

Ścisłe przestrzeganie zaleceń i kilka przypadków przerwania leczenia

Niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby (ang. non-alcoholic fatty liver disease, NAFLD) jest jedną z głównych przyczyn chorób  wątroby [1] i wiąże się ze zwiększonym ryzykiem rozwoju jej nowotworu [2]. Badania kliniczne i niedawno przeprowadzona metaanaliza u pacjentów z NAFLD wykazały, że przyjmowanie fosfolipidów niezbędnych (ang. essential phospholipids, EPL) może zmniejszać gromadzenie się tłuszczu w wątrobie (stłuszczenie) [3]. Stosowanie EPL zalecają krajowe wytyczne w kilku krajach, w tym w Rosji, na Litwie, w Polsce i Chinach [4–7]. W wielu badaniach stosowanie EPL wiązało się z obiektywną, jak i subiektywną poprawą. Niedawno przeprowadzono retrospektywną analizę trzech badań obserwacyjnych z udziałem 3 384 pacjentów z NAFLD w celu oceny, w jakim stopniu stosowanie się do zaleceń i zadowolenie pacjentów z leczenia EPL korelowało ze zmianami w zakresie parametrów klinicznych [2]. Podczas 12-tygodniowego okresu leczenia EPL (600 mg trzy razy na dobę) 82,2% pacjentów stosowało się do zaleceń; 8,0% nie udzieliło wystarczających informacji na temat stosowania się do zaleceń (oceniono to jako niestosowanie się do zaleceń); 7,9% zgłaszało przerwy w leczeniu dłuższe niż jeden dzień; 1,5% zmieniło dawkowanie, a 1,8% podawało, że kilka razy zapomniało przyjąć lek. Jedynie 0,3% pacjentów zgłaszało przedwczesne przerwanie leczenia; głównymi przyczynami przerwania leczenia były poprawa samopoczucia (n = 5), indywidualna decyzja pacjenta (n = 1), zaostrzenie przewlekłej choroby współistniejącej (n = 1), gromadzenie się soku  trzustkowego (n = 1) lub przyczyna była nieznana (n = 3).

Przestrzeganie zaleceń koreluje z pozytywnymi wynikami

Po 24 tygodniach (± 1 tydzień) leczenia u pacjentów stosujących się do zaleceń wykazano znaczne zmniejszenie (p < 0,05) stężenia glukozy w osoczu krwi na czczo, cholesterolu całkowitego, VLDL i bilirubiny całkowitej, jak również wartości HbA1c w porównaniu z pacjentami nie stosującymi się do zaleceń [2]. Ponadto u pacjentów, którzy stosowali się do zaleceń, stwierdzono znacząco lepsze parametry w badaniu ultrasonograficznym (p < 0,001). Pacjenci płci męskiej, pacjenci prowadzący niezdrowy tryb życia i (lub) z chorobami współistniejącymi wykazywali silniejszą odpowiedź na leczenie EPL [2]. Po 24 tygodniach leczenia EPL u znacząco większego odsetka pacjentów stosujących się do zaleceń wykazano złagodzenie objawów w porównaniu z pacjentami nie stosującymi się do zaleceń (91,1 vs. 73,9%; p < 0,0001; ryc. 1A).

Duże zadowolenie pacjentów

Podobną zależność obserwowano w odniesieniu do korelacji między wynikiem leczenia a zadowoleniem lekarza i (lub) pacjenta. Spośród 634 przypadków objętych retrospektywną analizą zadowolenia z leczenia, prawie dwie trzecie pacjentów (64,4%) i lekarzy (65,9%) było bardzo zadowolonych z leczenia EPL (10 na 10 możliwych punktów na skali zadowolenia) (ryc. 2A i B). Negatywną opinię (≤ 4 punktów) zgłaszało mniej niż 1,5% lekarzy i pacjentów, co dostarczyło dodatkowych dowodów na pozytywne postrzeganie leczenia EPL. Ogółem stosowanie się do zaleceń i zadowolenie pacjenta wzrastało wraz ze znaczącą poprawą (p < 0,05) aktywności enzymów wątrobowych, zmniejszeniem ilości tłuszczu w wątrobie (stłuszczenia) i złagodzeniem objawów po leczeniu EPL. U znacząco większego odsetka pacjentów i (lub) ich lekarzy, którzy zgłaszali duże lub bardzo duże zadowolenie z leczenia, obserwowano zmniejszenie objawów (mniejsza liczba lub nasilenie objawów) w porównaniu z pacjentami odnoszącymi małą lub bardzo małą satysfakcję z leczenia (p < 0,001; ryc. 1B i C). Zatem stosowanie się do zaleceń i zadowolenie pacjentów korelowało z pozytywnym wpływem EPL na przebieg choroby. Ścisły związek między stosowaniem się do zaleceń a wynikiem leczenia wskazuje na to, że ważne jest monitorowanie stosowania się do zaleceń dotyczących przyjmowania EPL u pacjentów z NAFLD, którym przepisano EPL.

Piśmiennictwo

  1. Maev IV, Samsonov AA, et al. A new, non-invasive scale for steatosis developed using real-world data from Russian outpatients to aid in the diagnosis of non-alcoholic fatty liver disease. Adv Ther 2020;37:4627–40; https://doi.org/10.1007/s12325-020-01493-w.
  2. Ivashkin VT, Maevskaya MV, et al. Correlation of objective endpoints and subjective patient-reported outcomes in NAFLD treatment with essential phospholipids: Real-world data based on pooled analysis of observational studies. Drugs – Real World Outcomes. 2021;8:369–82. https://doi.org/10.1007/s40801-021-00250-x.
  3. Dajani AI, Popovic B. Essential phospholipids for nonalcoholic fatty liver disease associated with metabolic syndrome: A systematic review and network meta-analysis. World J Clin Cases 2020;8(21):5235–49. doi: 10.12998/wjcc.v8.i21.5235. PMID: 33269259; PMCID: PMC7674728.
  4. Derovs A, Pokrotnieks J, Derova J, Laivacuma S, Zeltiņa I, Vīksna L. Society of Digestive Diseases (Latvia). [Clinical practical guidelines for diagnostics, treatment and monitoring of non-alcoholic fatty liver disease]. Nealkohola taukainās aknu slimības diagnostikas, ārstēšanas un novērošanas klīniskās praktiskās rekomendācijas. Rīga: SIA Medicīna un Prese, 2020. 44 p.
  5. Lazebnik LB, Golovanova EV, et al. Non-alcoholic fatty liver disease in adults: clinic, diagnostics, treatment. Guidelines for therapists, third version. Experimental and Clinical Gastroenterology 2021;185(1):4–52. (In Russ.) DOI: 10.31146/1682-8658-ecg-185-1-4-52.
  6. Hartleb M, Wunsch E, Milkiewicz P, et al. Postępowanie z chorymi na niealkoholową stłuszczeniową chorobę wątroby: Zalecenia Polskiej Grupy Ekspertów NAFLD 2019. Med Prakt 2019;10:47–74.
  7. Fan JG, Wei L, Zhuang H, et al. Guidelines of prevention and treatment of nonalcoholic fatty liver disease (2018, China). J Dig Dis 2019;20(4):163–73.

Konflikt interesów: K. Starostin i B. Popovic są pracownikami firmy Sanofi. L. Lazebnik i C. Pavlov nie zgłaszają konfliktu interesów.

Ujawnienie: Opracowanie i publikacja artykułu naukowego sfinansowane przez Sanofi.

Afiliacja/Korespondencja: Leonid Lazebnik, MD, PhD, Dr. Med. Sci., A. I. Evdokimov, Moscow State University of Medicine and Dentistry, Ministry of Health of Russia, Moscow, Russia, Chavdar Pavlov, MD, PhD, Dr. Med. Sci., I. M. Sechenov First Moscow State Medical University, Ministry of Health of Russia, Moscow, Russian Federation, Kirill M Starostin, MD, Sanofi, Moscow, Russia i Branko Popovic, MD, Sanofi, Industriepark Hoechst, 65926 Frankfurt am Main, Germany
Otrzymano: 19.11.2021Zaakceptowano: 11.03.2022Opublikowano: 22.08.2022
Powrót do strony z przeglądem